İnşaatta ara eleman alarmı!..

Sektördeki ara eleman sorununu tüm boyutlarıyla mercek altına alan Türkiye Müteahhitler Birliği’nin (TMB) hazırladığı rapor, eğitim politikalarında köklü değişikler yapılarak, meslek ve sanat okullarının yaygınlaştırılması gerekliliğine dikkat çekiyor.

İnşaat başta olmak üzere sektörel grupların neredeyse tamamında yıllardır kanayan yara olan yetişmiş eleman sorunu, günümüzde de olanca yakıcılığıyla varlığını hissettiriyor.

Pek çok sektörün lokomotifi konumundaki inşaat sektöründe ise bu durum alarm zilleri çaldırıyor.

Özellikle konut projelerinde son yıllarda gözlenen artışlar eleman sorununu daha da belirginleştirdi.

Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023’te yaşanan deprem felaketinin ardından daha da somut anlamda gündeme gelen sorun, sektör temsilcilerini çözüm arayışlarına yönlendirdi.

Türkiye Müteahhitler Birliği’nin (TMB) yayımladığı İnşaat Sektörü Analizi Raporu’nda, inşaatlarda çalışacak demirci, kalıpçı, iş makinesi operatörü ve düz işçi gibi orta kademe eleman bulunmasında yaşanan sıkıntılara işaret edilerek, sorunun kalıcı çözümü için eğitim politikalarında değişiklik yapılması tavsiye edildi.

Özellikle işçilik endeksindeki artışın dikkat çekici boyutlara ulaştığına işaret edilen raporda, sektörün girdi maliyetlerindeki yüksek artışlardan etkilendiği, ara eleman sorununun ise iyice derinleştiği belirtildi.

İstihdam edilecek çalışan bulunamıyor

Raporda, inşaatlarda istihdam edilmek üzere demirci, kalıpçı, iş makinesi operatörü, hatta düz işçi gibi “mavi yaka” olarak nitelendirilen orta kademe eleman bulmakta zorluk yaşayan sektörde, ücretlerin geçen yıl sonunda aylık 150 bin liraya kadar çıktığına dikkat çekildi.

Sadece yurt içinde değil yurt dışında üstlenilen projeler için de istihdam sorunu yaşandığının aktarıldığı raporda, şu ifadelere yer verildi: “TMB tarafından da her fırsatta yetkili kurumlar ve kamuoyunun dikkatine sunulan bu sorunun çözümü için mevcut eğitim politikalarında köklü değişiklikler yapılması elzem görülmektedir. Nitekim, mevcut sistemde tamamı üniversiteye yönlendirilen gençlerin meslek ve sanat okullarına yönlendirilmesi, kısa vadede olmasa bile hem sektörün ihtiyaç duyduğu nitelik ve nicelikte elemana kavuşması hem de ülkemizdeki işsizlik sorununun çözümüne katkı sağlaması bakımından önemlidir.”

Ebeveynlerin beyaz yaka tercihi

Türkiye Müteahhitler Birliği’nin(TMB) soruna ışık tutan raporu, ebeveynlerin çocuklarının meslek tercihi noktasındaki dayatmasını da ortaya koydu. Ailelerin çocuklarını öğretmen, doktor, avukat gibi mesleklere yönlendirmesi, inşaat sektöründeki eleman açığının oluşmasında önemli bir etken.

Yüksek maaş da çare olamıyor

Sektördeki ücret skalası aslında diğer sektörlerin epey üzerinde seyrediyor. Aylık maaş tutarlarının 70 ilâ 150 bin TL arasında değişkenlik gösterdiği sektörde kalıpçı, kule vinç operatörü, elektrik, sıva ve boya ustası gibi kalifiye çalışan bulma noktasında tam bir açmaz yaşanıyor. Yine usta-çırak bağının kopmuş olması, nitelikli eleman açığının bir başka nedeni olarak dikkat çekiyor.

Soruna çözüm mesleki eğitimde

TMB’nin raporunda soruna çözümün ancak ve ancak meslek edindirme kursları, çıraklık okulları ve teknik mesleki eğitim kurumlarının yaygınlaştırılmasıyla mümkün olduğuna işaret edildi. Sektördeki aylık ücretlerin Türkiye ortalamasının çok üzerinde olduğuna değinilen raporda, gençlerin üniversiteler yerine meslek ve sanat okullarına yönlendirilmesinin orta ve uzun vadede kalıcı çözüm oluşturabileceğine vurguda bulunuldu.

Sektör temsilcilerinden acil çözüm çağrısı

Ara eleman sorununu adeta iliklerinde hisseden sektör temsilcileri, soruna acil çözüm çağrısında bulunuyor. Bir dokunup bin ah işittiğimiz inşaat sektörünün temsilcileri, sorunun çözümüne somut öneriler getiriyor.

Soruna çözüm ortak paydada buluşmak

Şeref Demir

İnşaat Müteahhitleri Sanayici ve

İşadamları Derneği (İMSİAD) Başkanı

Ekonominin lokomotifi konumundaki inşaat sektöründe kalifiye eleman açığı büyük bir soruna dönüştü.

Devletin ilgili birimleri, meslek kuruluşları ve sektör temsilcileri sorunun çözümü noktasında ortak paydada buluşmalı.

Sorunun çözümüne arayış çabaları ilerisi için umut vermekle birlikte, bu çabalar daha kurumsal bir görünüm kazanmalı.

İnşaat Müteahhitleri Sanayici ve İşadamları Derneği (İMSİAD) olarak Uludağ Üniversitesi, İnşaat Mühendisleri Odası ve Mimarlar Odası ile proje temelli stajlar, şantiye eğitimleri ve sertifika programları düzenliyoruz. Böylelikle nitelikli ara eleman sorununa çözüm üretmeye gayret ediyoruz.

Gayretlerimizin de sonuç verdiğini görüyoruz. İnşaat sektöründeki ara eleman sorunu, uzun yıllara dayanan sorunlar silsilesinin tezahürü olarak karşımızda. Bu doğrultuda devletin eğitim politikasını güncellemesi gerekiyor.

Nitelikli eleman açığı had safhada

Mehmet Yağız

Bilecik Müteahhitler Derneği Başkanı

Sektörümüzde yaklaşık 10 yıldır yaşanan nitelikli eleman sorunu günümüzde had safhaya ulaştı. İnşaat şantiyelerindeki çalışan profil ara elemana duyulan ihtiyacı gözler önüne seriyor. Demirci ustalığı, kalıp ustalığı gibi özel vasfa haiz olmayı gerektiren alanlarda ne yazık ki eleman bulamıyoruz. Bu durum yıllardır sektörün kanayan yarası. Sorunun çözümü bağlamında devlet başta olmak üzere toplum dinamikleri ortak akılda buluşmalı.

Sorunun çözümü noktasında Bilecik’te oluşturulan Bilecik Destek Platformu içerisinde yer almaktayım. Rutin aralıklarla gerçekleştirilen toplantılarda sektörel sorunlar kapsamında ara eleman sorununu da ele alıyoruz. Yapılan değerlendirmelerde özellikle çıraklık eğitimine önem verilmesi hususu ön plana çıkıyor. Bununla birlikte mesleki eğitimin önünün açılması da önem kazanan bir başka husus.

Mesleki eğitim seferberliği

Sabri Şen

İnegöl Müteahhitler Derneği Başkanı

Sektörümüzde çırak-kalfa-usta bağının kopmuş olması, ara eleman sorununa yol açan etkenlerin başında geliyor.

Yine bununla birlikte sektör temsilcilerinin ortak kanısı olması bağlamında dikkat çeken bir diğer husus ise mesleki ve teknik eğitime önem verilmesi gerekliliği noktasında varlığını hissettiriyor.

Sorunun köklü çözümü her ne kadar merkezi karar alma süreçlerine bağlı olsa da yerel ölçekte bazı inisiyatif almalar da olabilir.

Örneğin İnegöl Meslek Eğitim Merkezi’ni buna örnek verebilirim. Üretim sektörlerindeki ara eleman sorununa çare oluşturması amacıyla eğitim faaliyetlerinde bulunan eğitim merkezi, sektörün ihtiyacına yanıt oluşturmada önemli bir işlevi yerine getiriyor.

Mesleki eğitim merkezleri ülke genelinde yaygınlaştırılmalı. Üniversitelerdeki yığılmaların önüne geçilmeli. Piyasa, vasıfsız üniversite mezunlarıyla dolu. Teknik liseler ve sanat okullarının sayısı artırılmalı. İnanın biz inşaatlarda çalıştıracak eleman bulamıyoruz. Gençler, aylık kazancı iyi olmasına rağmen inşaat kalfalığı ya da ustalığına yönelmiyor. Bu kısır döngü artık kırılmalı.

Devletimizin TOKİ aracılığıyla başlattığı 500 bin konut projesi, sektörümüzdeki ara eleman sorununu bir kez daha gündeme taşıyacak. İnşaatlara start verildiğinde ne demek istediğim daha iyi anlaşılacaktır.

Sorun ne yazık ki kısa vadede çözülebilecek sorun olmasının çok ötesinde. Çözüm için mesleki eğitim seferberliği başlatılmalı.

Sorun eleman ithalatına kapı aralıyor

Emrah Taşcan

Yenişehir Müteahhitler Derneği Başkanı

Sektörün en derinlikli sorunlarının başında nitelikli eleman sıkıntısı geliyor. En çok sıkıntıyı kalıp, demir ve seramik işlerinde yaşıyoruz. Sorun, yurtdışından nitelikli ve kalifiye eleman teminini gerektirecek safhaya geldi. Ancak uzun vadede düşünülecek olursa bu bir çare değil. Bizim ne yapıp edip mesleki eğitime ağırlık vermemiz gerekiyor.

Bu konuda benim önerim, sanat okulları ve teknik liselerin ebeveynler ve öğrenciler nezdinde özendirilmesidir.

Devlet, meslek okullarını tercih eden öğrencilere öğrenci maaşı verebilir. Meslek okullarından mezun olacak öğrencilere iş garantisi sunulabilir. Kendi işlerini kurabilmenin teşvikleri verilebilir. Böylesi uygulamaların meslek okullarına ilgiyi artıracağını düşünüyorum.

Bu vesileyle bir gözlemimi aktarmak istiyorum. Dikkat edilecek olursa meslek edindirme kurslarının ağırlıklı olarak mobilya, elektrik, torna, tekstil gibi iş kollarında düzenlendiği görülecektir. Kurslara kalıpçılık, demircilik, boyacılık gibi inşaat sektörüne yönelik branşlar da eklenebilir.